UKRAINIAN MUSEUM INSTITUTIONS OF GALICIA IN THE DEVELOPMENT OF INTER-WAR ARCHAEOLOGY
DOI:
https://doi.org/10.37445/adiu.2025.04.01Keywords:
museum archaeology, exhibits, congresses of museologists, archaeological collections, Yaroslav Pasternak.Abstract
The archaeological activity of Ukrainian museums of Galicia during the interwar period of the 20th century is considered. The emphasis is placed on their role as scientific institutions around which the development of archaeology took place. The author focuses on the museum legislation of interwar Poland and its, often negative, impact on the activity of Ukrainian institutions, in particular, in matters of approving statutes and legalizing their activities. The archaeological activity of museums in such voivodeship centers as Lviv, Ternopil, and Stanislaviv, as well as in powiat towns, is highlighted and analyzed. Communication between museum employees took place during congresses, which became considerably popular in the interwar period. The impact of congresses of Ukrainian museologists on the development of museum activity in general and museum archaeology in particular is shown. It is noted that museum employees on the periphery drew the attention of the local population to the cultural heritage, taught the villagers which finds to pay attention to, and thus preserved many artifacts and explored a significant number of sites that went down in the history of archaeological science of the west of Ukraine. Considerable attention is focused on field research, site conservation activities, and the formation of archaeological collections in the museums «Boykivshchyna» in Sambir, «Lemkivshchyna» in Sanok, «Stryvihor» in Przemysl, «Verkhovyna» in Stryi, «Hutsulshchyna» in Kolomyia, and the Prince Vasylko Museum in Terebovlia. It was found that these museum institutions not only collected, protected, and exhibited archaeological finds, but also acted as organizers of archaeological expeditions, often had a professional archaeologist on staff and established cooperation with archaeologists from the Shevchenko Scientific Society and Lviv University, published research results, which allows us to consider them as full-fledged archaeological centers of Galicia in the 1920s and 1930s.
References
Arkhelogichni… Arkhelogichni rozkopky. Nash prapor, 83, 2.08.1937, s. 2.
Arkhiv Muzeiu pry Instytuti narodoznavstva NAN Ukrainy. Inventarna knyha Muzeiu NTSh, ch. 7/23912.
Arkhiv Muzeiu pry Instytuti narodoznavstva NAN Ukrainy. Inventarna knyha Muzeiu NTSh, ch. 10/51.
B. Ch[aikovskyi]. 1938. Zizd ukrainskykh muzeinykiv [u m. Kolomyi]. Ukrainski visty, 125 (751), s. 2; 126 (752), s. 2.
Bilas, N. 2002. Arkheolohy Lvivskoho universytetu ta yikhnia uchast u kraieznavcho-muzeinytskii roboti halytskykh ukraintsiv u 20—30-kh rokakh ХХ st. Arkheolohichni doslidzhennia Lvivskoho universytetu, 5, s. 160-161.
Borachok, M. 1968. Iz skarbiv terebovelskoi davnyny. Terebovelska zemlia. Istorychno-memuarnyi zbirnyk, s. 478-483.
Bukatovych, L. 1936. IV-yi zizd ukrainskykh muzeinykiv u Sianotsi. Novyi Chas, 11.06, s. 6.
Bulyk, N. 2025. Arkheolohiia u Muzei imeni Kniazia Vasylka v Terebovli. Materialy i doslidzhennia z arkheolohii Prykarpattia i Volyni, 29, s. 442-457.
Bulyk, N., Voitovych, M. 2025. «Muzei «Boikivshchyna» i lvivski arkheolohy: mizhinstytutsiina komunikatsiia mizh dvoma svitovymy viinamy». In: Materialy I Mizhnarodnoi naukovo-praktychnoi konferentsii «Boikivshchyna: mynule, suchasnist, perspektyvy» na poshanuna poshanu Volodymyra Hurkevycha (Sambir, 27 travnia 2025 r.). Sambir, s. 44-54.
V spravi… 1927. V spravi «Narodnoho muzeiu» v Kolomyi. Dilo, 150, s. 4.
Vidkryttia… 1932. Vidkryttia Boikivskoho Muzeiu v Sambori. Dilo, 97, s. 2-3.
Voitovych, M. 2012. Doslidzhennia pam’iatok kultur shnurovoi keramiky na Prykarpatti u mizhvoiennyi period. Arkheolohichni doslidzhennia Lvivskoho universytetu, 14—15, s. 274-284.
Havdiak, M. 1938. Iz nashykh oblasnykh muzeiv. Nasha Batkivshchyna, 4, 2, s. 1-2.
Hilevych, I. 2014. Mykhailo Skoryk — etnoloh, istoryk, folkloryst. Visnyk Lvivskoho universytetu. Seriia istorychna, 50, s. 206-243.
Holyk, R. 2012. Kraieznavstvo ta etnokulturne zhyttia Sambirshchyny pershoi tretyny ХХ st. Kraieznavstvo, 4, s. 5-15.
Hurhula, I. 1939. Vystava Lemkivshchyny v muzeiu N. T. Sh. Dilo, 49, s. 7.
D., N[ykolyshyn]. 1938. Kolomyia. VI z’izd ukrainskykh muzeinykiv vidbuvsia tsoho roku v Kolomyi. Dilo, 132, s. 13-14.
Derzhavnyi arkhiv Lvivskoi oblasti (DALO), f. 1242 (Tovarystvo «Boikivshchyna» v Sambori), op. 1, spr. 92.
DALO, f. 1245, op. 1, spr. 46.
Danchyn, R. 2014. Diialnist tovarystva i muzeiu «Boikivshchyna»: istoriia ta suchasnist. Visnyk Zakarpatskoho khudozhnoho instytutu, 5, s. 38-45.
Drabchuk, I. Yosyf Chachkovskyi ta yoho dity. URL: https:web.archive.org/web/20160426164553/http:.www.galychyna.if.ua/publication.iosif-chachkovskii-ta-iogo-diti/.
Duchyminska, O. 1938. Narada ukrainskykh muzeinykiv [u m. Kolomyi]. Zhinocha dolia, 13—14, s. 16.
Z diialnosty… 1936. Z diialnosty muzeinoho tovarystva «Verkhovyna» u Stryiu za 1935 rik. Dilo, 154, s. 5.
Zabrovarnyi, S. 1989. Muzei «Stryvihor» v Peremyshli. Varshavski ukrainoznavchi zapysky, 1, s. 230-232.
Zatsikavlennia… 1932. Zatsikavlennia ukrainskoho selianstva muzeinytstvom. (Dopys iz Sambirshchyny). Dilo, 43, s. 2.
Zemle… 1942. «Zemle moia, vseplodiuchaia maty…». Lvivski visti, 10, s. 4.
Z’izd… 1935. Z’izd predstavnykiv ukrainskykh muzeiv u Halychyni. Dilo, 154, s. 4.
III Z’izd… 1935. III Z’izd ukrainskykh muzeologiv u Lvovi. Dilo, 153, s. 6.
Inventarna… 1934. Inventarna knyha eksponativ Stryiskoho kraieznavchoho muzeiu N 1, ark. 8—9, inv. N. arkh. 64. Reshtky spalenykh kostei i vuhillia v tariltsi. Dobriany.
Klapchuk, V. M. 2019. Mykhailo Klapchuk. Ukrainskyi natsionalist i vchenyi (zhyttievyi, politychnyi i naukovyi shliakh): do 100-richchia vid dnia narodzhennia. Deliatyn; Ivano-Frankivsk.
Kobilnyk, V. 1933a. Z arkheolohichnykh doslidiv na Boikivshchyni za rik 1931 i 1932. Litopys Boikivshchyny, 2, s. 3-31.
Kobilnyk, V. 1933b. Mohyly. Ch. 1, II, III v Horodyshchi. Litopys Boikivshchyny, 2, s. 32-38.
Kobilnyk, V. 1936. Znaky na dnakh posudyn kniazhoi doby zi Stupnytsi pov. Sambir. Litopys Boikivshchyny, 8, s. 1-11.
Kobrynskyi, V. 1935. Zi shpyliv Chornohory do muzeiu. Z pryvodu otvorennia Ukrainskoho muzeiu im. Y. Kobrynskoho v Kolomyi. Dilo, 4, s. 2.
Kobrynskyi, V. 1936. Vazhni vykopalyny v Kolomyishchyni. Dilo, 209, s. 6.
Konstantynovych, E. 1934. Muzei «Lemkishchyna» Sanotsi. Nova Zoria, 52 (750), s. 5.
Korolko, A. 2018. VI z’izd ukrainskykh muzeieolohiv Halychyny v Kolomyi 1938 roku: peredumovy, khid ta rezultaty provedennia. In: Suchasni aktsenty muzeinytstva. Istoriia, zdobutky, perspektyvy. Materialy naukovo-teoretychnoi konferentsii (Ivano-Frankivsk, 14 travnia 2018 r.). Ivano-Frankivsk, s. 5-18.
Kulakovska, L. 2006. Mykhailo Klapchuk (1920—1984). Arkheolohichni doslidzhennia Lvivskoho universytetu, 9, s. 285-288.
Kupchynska, L. 2009. Severyn Borachok — maliar i orhanizator mystetskoho muzeinytstva na Podilli. Visnyk NTSh, 41, s 28-29.
Litopys… 1934. Litopys Boikivshchyny, 3, s. 28.
Litopys… 1936. Litopys Natsionalnoho muzeiu za 1936 r., 3.
LNNB im. V. Stefanyka. Viddil rukopysiv, f. 26 (Upravlinnia konservatsii Lvivskoho voievodstva), spr. 42, ch. 1.
LNNB im. V. Stefanyka. Viddil rukopysiv, f. 26, spr. 42, ch. 4.
LNNB im. V. Stefanyka. Viddil rukopysiv, f. 26, spr. 42, ch. 5.
M., P. 1934. Z kulturnoho zhyttia Stanyslavova. Vidchyty i proiekt zasnuvannia muzeiu. Dilo, 130, s. 5.
Myk, V. 1932. Z nashykh muzeiv. Dilo, 278, s. 4.
Muzei… 1932. Muzei «Boikivshchyna». Narodnia sprava, 18, s. 7.
Muzei… 1934. Muzei «Hutsulshchyna» v Kolomyi. Hutsulske slovo, 2—3, s. 2.
Muzeinytstvo… 1937. Muzeinytstvo v Terebovelshchyni. Ukrainski visty, 208, s. 6.
NA VA IU NAN Ukrainy. Kolektsiia nehatyviv na skli NTSh. Materialy Ya. Pasternaka.
Naukovyi… Naukovyi arkhiv Naukovoi biblioteky Natsionalnoho universytetu «Kyievo-Mohylianska akademiia», f. 12 (Iarema Yakym Yakymovych (1884—1964) — literaturoznavets, pedahoh, psykholoh, hromadskyi diiach), op. 1, spr. 111.
Naukovi… 1936. Naukovi vykopky na Hutsulshchyni. Dilo, 178, s. 8.
Natsionalnyi muzei u Lvovi. Viddil rukopysiv. Lyst Ya. Pasternaka do I. Svientsitskoho vid 18.01.1917.
Nova… 1931. Nova ukr. kulturna stanytsia na Lemkivshchyni. Dilo, 203, s. 3.
Oblasnyi… 1931. Oblasnyi boikivskyi muzei. Dilo, 159, s. 3.
Ozhyvlena… 1939. Ozhyvlena diialnist Tovarystva «Lemkivshchyna» v Sianotsi. Dilo, 105, s. 6.
Pasternak, Ya. 1929. Deshcho pro oblasni muzei. Dilo, 240, s. 2.
Pasternak, Ya. 1931. Moia pratsia v Natsionalnim muzeiu 1913—14 r. In: Svientsitskyi, I. (red.). Dvadtsiat p’iat-littia Natsionalnoho muzeiu u Lvovi. Lviv, s. 29-31.
Pasternak, Ya. 1932. Vidpovid u spravi «Boikivshchyny». Dilo, 290, s. 5.
Pasternak, Ya. 1936. Shnurova mohyla v Kulchytsiakh. Litopys Boikivshchyny, 7, s. 1-4.
Pasternak, Ya. 1937. Muzei Nauk. T-va im. Shevchenka za chas vid 1.I.1935—31.XII.1937. Kulturno-istorychnyi muzei. Khronika Naukovoho tovarystva im. Shevchenka u Lvovi za chas vid 1.1.1935—25.XII.1937, 73, s. 100.
Pasternak, Ya. 1990. Starodavnia Stryishchyna. Stryishchyna. Istoryko-memuarnyi zbirnyk, 1, s. 60-68.
Pershyi… 1931. Pershyi Z’izd Ukrainskykh Muzeinykiv u Lvovi. Dilo, 99, s. 3.
Petehyrych, V. 1996. Lev Chachkovskyi — doslidnyk kniazhoi Terebovli. Halytska brama, 10, s. 3.
Podilskyi… 1932. Podilskyi muzei. Dilo, 284, s. 5.
Posviachennia… 1934. Posviachennia i vidkryttia Ukrainskoho Narodnoho Muzeiu «Hutsulshchyna». Dilo, 336, s. 6.
Pochatky… 1939. Pochatky ukrainskoho muzeinytstva u Stanyslavovi. Dilo, 28, s. 4.
R., D. 1935. Stryi maie svii muzei. Z diialnosti muzeiu «Verkhovyna» u Stryiu. Dilo, 300, s. 2.
Romaniuk, T. 1995. Odynadtsiat lystiv Yaroslava Pasternaka do Volodymyra Hnatiuka. Zapysky NTSh, 230, s. 451-453.
Ruda, O. 2017. Multykulturnyi prostir Halychyny. In: Lytvyn, M. (red.). Proekt «Ukraina». Halychyna i Volyn u skladi mizhvoiennoi Polshchi. Kharkiv: Folio, s. 364-378.
Sambirskyi… 1942a. Sambirskyi muzei. Holos Pidkarpattia, 4, s. 6.
Sambirskyi… 1942b. Sambirskyi muzei: zemlia vse zapysala. Holos Pidkarpattia, 3, s. 6.
Svientsitskyi, I. 1931. XXV lit diialnosti Natsionalnoho muzeiu. In: Svientsitskyi, I. (red.). Dvadtsiat p’iat-littia Natsionalnoho muzeiu u Lvovi. Lviv, s. 4-18.
Svientsitskyi, I. 1926. Zvit upravy Natsionalnoho muzeiu u Lvovi za 1926 r. Lviv: Spilka «Dilo».
Svientsitskyi, I. 1929. Natsionalnyi muzei za 1928 r. Dilo,15, s. 3.
Svientsitskyi, I., Pasternak, Ya., Kobilnyk, V., Drahan, M. 1933. Druhyi z’izd ukrainskykh muzeologiv. Dilo, 176, s. 1-2.
Skoryk, M. 1935. Rozvytok ukrainskoho muzeinytstva. Z’izd predstavnykiv ukrainskykh muzeiv u Halychyni. Dilo, 154, s. 4.
Skorodynska-Shpytkovska, S. 1994. Ukrainskyi etnohrafichnyi, rehionalnyi muzei «Stryvihor» v Peremyshli ta yoho zasnovnyky. Peremyski dzvony, 3, s. 9-12.
Smishko, M. 1935. Vistria na spys iz runichnym napysom z Rozvadova. Litopys Boikivshchyny, s. 1-14.
Smishko, M. 1960. Karpatski kurhany pershoi polovyny I tysiacholittia nashoi ery. Kyiv: URSR.
Smolskyi, H. 1941. Z malenkoi zbirky velychezne chyslo eksponativ. Istorychno-Kraieznavchyi Muzei v Ternopoli. Lvivski visti, 124, s. 4.
Khronika… 1933. Khronika. Litopys Boikivshchyny, 3, 2, s. 79.
TsDIA Ukrainy u Lvovi, f. 309, op. 1, spr. 180, ark. 40. (Lyst do vydilu NTSh vid 15 bereznia 1936 r.).
TsDIA Ukrainy u m. Lvovi, f. 309, op. 1, spr. 2722.
TsDIAU u Lvovi, f. 358, op. 1, spr. 317.
TsDIA Ukrainy u Lvovi, f. 687, op. 1, spr. 1 (Statut tovarystva «Soiuz ukrainskykh naukovykh robitnykiv knyhozbiren i muzeiv u Lvovi»).
TsDIA Ukrainy u Lvovi, f. 309, op. 1, spr. 180.
Chaikovskyi, I. 1938.Muzei im. kniazia Vasylka v Terebovli. Literaturno-naukovyi dodatok «Novoho chasu», 33 (45/2), s. 3-4.
Shpytkovska-Skorodynska, S. 1995. Profesor himnaziinyi. Pro doliu Ivana-Iuliiana Shpytkovskoho. Poklyk sumlinnia. Vseukrainskyi chasopys «Memorialu» imeni Vasylia Stusa, 26 (226), s. 6.
Shpytkovskyi, I. 1937. Deshcho pro istoriiu muzeinytskykh zbirok u Peremyshli. Ukrainskyi Beskyd, 20, s. 4-5.
Shcho zbyraty… 1935. Shcho zbyraty dlia oblasnykh muzeiv? Sambir.
Archiwum Działu Historycznego Muzeum Historycznego w Sanoku, Akta Muzeum Łemkiwszczyna w Sanoku z lat 1931—1939. Nr 272/36.
Archiwum MAK, sp. 33/9.
Archiwum MHS. Akta Muzeum «Łemkiwszczyna» w Sanoku z lat 1931—1939, Muzei «Lemkivshchyna» u Sianotsi. Sekretar. № 372.
Archiwum MHS. Knyha protokoliv zi Zahalnykh Zboriv ta Zasidan Tovarystva «Lemkivshchyna» u Sanotsi, teczka 323.
Archiwum MHS. Protokol z nakhidky tsvyntaryshcha hrom. Bakhir, v oseny 1940
Kotowicz, P. N. 2017. Muzeum Towarzystwa «Łemkiwszczyna» w Sanoku — przyczynek do historii polskiej i ukraińskiej archeologii w okresie międzywojennym. Materialy i doslidzhennia z arkheolohii Prykarpattia i Volyni, 21, s. 296-323.
Kotowicz, P. N. 2004. Zabytki archeologiczne z okresu lateńskiego i wpływów rzymskich w zbiorach Muzeum Historycznego w Sanoku. In: Gancarski, J. (red). Okres lateński i rzymski w Karpatach polskich. Krosno, s. 711-725.
Mansfeld, B. 1993. Dwa zjazdy muzealne we Lwowie. Muzealnictwo, 35, s. 6-17.
Sulimirski, T. 1935. Sprawozdanie z dziłalności lwowskiego ośrodka prehistorycznego. Z Otchłani Wieków, 10, 2, s. 20-28.
Sulimirski, T. 1968. Cordet ware and Globular Amphorae North-East of the Carpathians. London.
